بررسی روند تاریخی ممنوعیت انتخاب مهندس ناظر توسط مالک در ایران

در صنعت ساختمان، مهندس ناظر نقشی کلیدی در تضمین ایمنی، کیفیت و انطباق پروژه با ضوابط فنی دارد. وظایف ناظر از نظارت بر اجرای صحیح سازه گرفته تا رعایت مقررات ملی ساختمان، تأثیر مستقیمی بر سرنوشت فنی و اقتصادی یک پروژه دارد. طبیعی است که کارفرما یا مالک، به‌عنوان تأمین‌کننده منابع مالی پروژه، مایل باشد مهندسی را برگزیند که به او اعتماد دارد و ارتباط کاری موثری با او برقرار کند.

با این حال، در ایران طی بیش از یک دهه گذشته، بحث بر سر اینکه آیا مالک حق انتخاب مهندس ناظر را دارد یا خیر، به یکی از مناقشات داغ حوزه ساخت‌وساز تبدیل شده است. برخی این حق را «بدیهی و ضروری برای حفظ منافع مالک» می‌دانند و برخی دیگر آن را «زمینه‌ساز فساد، روابط ناسالم و کاهش استقلال ناظر» تلقی می‌کنند. در این مقاله، نگاهی خواهیم داشت به تاریخچه این مسئله، تصمیمات قانونی، واکنش‌های اجتماعی و سرانجام ظهور یک کارزار مردمی در سال ۱۴۰۴ که خواستار بازنگری در این روند شده است.