مجری ذیصلاح کیست؟ (قوانین جدید ۱۴۰۴، حذف شرط متراژ و تعرفهها)
برای فرآیند ساخت و ساز شهری حضور مجری ذیصلاح (مهندس مجری یا مجری حقوقی) اجتناب ناپذیر است. او که برحسب صلاحیتی که دارد مسئول اصلی اجرای ساختمان است. نقش او در روند ساخت و ساز شامل یکسری وظایف قانونی است که باید به اشراف بر آنها، عملیات اجرایی ساختمان را پیگیری و به سَرمنزل مقصود که همان ساخت اصولی بنا است برساند. مجری ذیصلاح که اکنون یک نقش ضروری در هر پروژه ساختمانی دارد، همچنان سمت او برای بسیاری افراد ناشناخته است. از این رو، ما در خانه عمران به شکلی جامع دربارۀ مجری ساختمان صحبت می کنیم.
مجری ذیصلاح کیست؟
مهندس مجری، مهندس اجرایی، مجری حقوقی یا حقیقی و مجری ذیصلاح انواع و اقسام نام هایی هستند که به فرد مسئول اجرای ساختمان اطلاق می شود. او کسی است صلاحیت اجرا از سازمان نظام مهندسی دارد و طبق سندی (برگ تعهد) فرآیند اجرای بنا را بر عهده می گیرد. مجری ذیصلاح مسئولیت اجرا و صحت عملیات ساختمان را بر طبق مقررات ملی، آیئن نامه ها، ضوابط شهرداری و نقشه های مصوب مرجع صدور پروانه بر عهده دارد.
مجری نماینده فنی کارفرما (مالک یا سازنده) در اجرای بنا است و باید تمامی مراحل اجرای کار را به سمع و نظر مهندس ناظر و دیگر مراجع کنترل کننده برساند. ناگفته نماند، حضور مجری در هر پروژه ساختمانی ضروری است. در صورت عدم حضور مجری، پروژه مذکور دچار تخلف شده و مهندس ناظر ملزم به گزارش به مراجع قانونی است. ناگفته نماند، مدرک مجری ذیصلاح مهندسی عمران یا مهندسی معماری است.
مجری حقیقی کیست؟
مجری اگر از سوی سازمان نظام مهندسی به پروژه ای معرفی شود، «مجری حقیقی» نام دارد. این تنها یک نفر است و کل مسئولیت اجرا را بر عهده دارد. مجری حقیق اغلب برای پروژه های ساختمان کوچک انتخاب می شود.
مجری حقوقی کیست؟
اگر از طرف شرکت مهندسی یک تیم تحت عنوان مهندسان مجری در نظر گرفته شوند، «مجری حقوقی» نامیده می شود. تیم متشکل از مهندسان هر کدام بر قسمت های مختلفی از پروژه نظارت می کنند. مجری حقوقی معمولاً در پروژه های بزرگ همکاری می کنند.
اهمیت نقش مهندس مجری ذیصلاح
تغییرات قانونی مهم در سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ (حذف شرط متراژ) تا پیش از این، در بسیاری از شهرها ساختمانهای با متراژ کم (مثلاً زیر ۸۰۰ متر یا کمتر از ۴ سقف) از داشتن مجری معاف بودند. اما طبق رأیهای جدید دیوان عدالت اداری و بخشنامههای اخیر وزارت راه و شهرسازی، استفاده از خدمات «مجری ذیصلاح» برای تمامی ساختمانها با هر متراژی در حال اجباری شدن است. این قانون در بسیاری از استانها (مانند آذربایجان غربی، زنجان و…) از ابتدای ۱۴۰۳ اجرایی شده و هدف آن پایان دادن به فعالیت افراد فاقد صلاحیت (بساز و بفروشهای غیرمتخصص) در تمام سطوح ساختوساز است.
مجری ذیصلاح تاسیسات برق چیست؟
الزام جدید: مجری ذیصلاح تاسیسات برقی یکی از مهمترین تغییرات مقررات ملی که از سال ۱۴۰۳ در بسیاری از استانها اجرایی شده، تفکیک صلاحیت اجرا در بخش تاسیسات است. طبق این قانون، دیگر مجری سازه/معماری نمیتواند به تنهایی مسئولیت کل ساختمان را بر عهده بگیرد. مالک موظف است برای اجرای سیستمهای الکتریکی، با یک مجری ذیصلاح تخصصی برق (که دارای پروانه اشتغال از نظام مهندسی است) قرارداد جداگانه امضا کند. این کار برای جلوگیری از حوادث برقگرفتگی و آتشسوزیهای ناشی از سیمکشی غیرآصولی اجباری شده است.
وظایف مجری ذیصلاح
طبق مبحث دوم و دوازدهم مقررات ملی ساختمان، وظایف و اختیارات مجری حقوقی به چهار بخش اعم از فنی، اجرایی، مالی و اداری تقسیم می شوند. کلیه این مسئولیت ها به شرح زیر هستند:
بخش اول: وظایف فنی و اجرایی مهندس مجری
- مسئولیت صحت عملیات ساختمانی، اصلاح نواقص احتمالی نقشه های مصوب شده طبق پروانه ساخت و مشخصات فنی با رعایت مباحث مقررات ملی و درخواست انجام آزمایش های فنی مربوطه
- دریافت تآییدیه ناظرین در هر مرحله از فرآیند اجرا و تکمیل دفترچه اطلاعات فنی ملک (شناسنامه ساختمان)
- رعایت اصول ایمنی و حفاظت در محل کارگاه، ساختمان های اطراف و مسیرهای عبور و مرور
- تنظیم و بروزرسانی برنامه زمان بندی کلی و تفصیلی پروژه ساختمانی (اعمال هرگونه تغییرات مستلزم کسب مجوز از مهندس ناظر است)
- تهیه نقشه های اَزبیلت (As Built) از فعالیت های اجرا شده و تحویل تمامی مدارک و مستندات فنی به مالک پروژه پس از اتمام عملیات
- استفاده از مصالح ساختمانی مورد نیاز مطابق با مشخصات فنی نقشه ها
- ارائه تضمین های لازم پس از اتمام کار (تضمین کیفیت کار) و اخذ بیمه نامه کنترل کیفی به نفع مالک
- جبران خسارات ناشی از عملکرد خویش (در صورت وجود) و نهایتاً اخذ گواهی پایان کار ساختمانی و واگذار کردن ملک به کارفرما
بخش دوم: وظایف مالی و اداری مجری ذیصلاح
- تهیه برآورد اولیه از هزینه های اجرایی کار
- تنظیم قرارداهای کارگری و بکار گماردن استفاده از تجربه کاردان های فنی، معماران تجربی، کارگران، استاد کاران و عوامل فنی ماهر در اجرای پروژه
- ارائه لیست دستمزد به کارفرما (در خصوص پیمانکاران باید به صورت درصد کار انجام شده لحاظ شود)
- خرید مصالح مرغوب و استاندارد
- اقدام برای دریافت انشعابات آب، برق و گاز
- اخذ بیمه نامه های مسئولیت، حوادث و عوارض
- تدارک شرایط نگهبانی و حراست از کارگاه ساختمانی
اقدامات مجری ذیصلاح
اقدامات لازم که توسط مهندس مجری باید برآورده شوند به شرح زیر هستند:
- مالک با واگذاری اختیارات قانونی خود به مجری ذیصلاح عملاً نقشی در اجرای ساختمان نخواهد داشت. بنابراین، پ مجری به عنوان نماینده قانونی مالک مسئول صحت عملیات اجرایی و رعایت ضوابط فنی و شهرسازی است.
- قبل از شروع فرآیند اجرا، مشخصات ساختمان باید بر روی تابلویی زرد رنگ در کنار معبر عمومی نصب شود (ابعاد، اندازه و مشخصات تابلو توسط سازمان نظام مهندسی مشخص می شود).
- او باید از طریق شرکت های بیمه ساختمان مورد احداث را تحت پوشش «بیمه کیفیت اجرای ساختمان» قرار دهد.
- شرکت حقوقی اجرای ساختمان باید دارای محل ثابت و مشخصی باشد. مدیر عامل شرکت وظیفه دارد در صورت تغییر محل شرکت مراتب را به سازمان نظام مهندسی اعلام کند.
- مجری ذیصلاح می تواند هر قسمت از مراحل کار را به پیمانکاران جزء یا اشخاص دیگر واگذار کند. در صورتی که پیمانکار مسئول اجرای تمام کار باشد، با داشتن پروانه اجرا می تواند به عنوان مجری فعالیت کند.
- نکته مهم درباره حقالزحمه: نحوه پرداخت حقالزحمه مجری کاملاً بستگی به نوع قرارداد (پیمان مدیریت، با مصالح، یا مدیریت فنی) دارد و همیشه درصدی نیست. همچنین، مبنای محاسبه تعرفه خدمات مهندسی هر ساله توسط شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی ابلاغ میشود که باید در قراردادها مد نظر قرار گیرد.
- مجری نمی تواند وظایف فنی و اجرایی کار را به شخص دیگری واگذار کند اما در واگذاری مدیریت مالی و اداری به شخص دیگری مختار است. مدیریت مالی و اداری می تواند بر عهده خودِ کارفرما باشد.
مسئولیت های نظام مهندسی در قبال مجری ذیصلاح
سازمان نظام مهندسی مرجع اصلی معرفی مهندس مجری است. اما وظایف این سازمان در قبال مجری به شرح زیر هستند:
- انتخاب و گماردن مجری و سایر عوامل اجرایی با هماهنگی مالک
- نظارت بر صحت عملکرد مجریان و در صورت بروز تخلف، ارجاع امر به شورای انتظامی و سازمان مسکن و شهرسازی به عنوان مرجع صدور پروانه مجری
- پشتیبانی از مجریان در جهت رفع دغدغه های شغلی با اتخاذ راهکارهایی در چارچوب اختیارات و مسئولیت های قانونی خویش
- دفاع از حق و حقوق مجریان در مقابل مالکین بَد حساب یا قانون گریز! به خصوص وقتی که تعهداتی به اشخاص یا پیمانکاران جزء در میان باشد.
- تحت پوشش بیمه قرار دادن مجریان (بیمه تأمین اجتماعی) و مسئولیت آنها در سازمان نظام مهندسی
ظرفیت مجری ذیصلاح چطور محاسبه می شود؟
ظرفیت اشتغال مجریان در سال ۱۴۰۴ ظرفیت کاری مجریان حقیقی و حقوقی بر اساس «پایه پروانه» و «استان محل فعالیت» تغییر کرده است. برخلاف اعداد ثابت سالهای قبل، اکنون جدول ظرفیتها در هر استان ممکن است با تصویب “هیئت ۴ نفره استان” کمی متفاوت باشد. اما به طور کلی حدود صلاحیت در سال جدید به شرح زیر است (حتماً قبل از قرارداد با نظام مهندسی استان خود چک کنید):
- پایه ۳: معمولاً تا ۸۰۰ مترمربع زیربنا (یا ۴ سقف)
- پایه ۲: معمولاً تا ۱۲۰۰ الی ۱۵۰۰ مترمربع (یا ۵ تا ۶ سقف)
- پایه ۱: معمولاً تا ۲۰۰۰ الی ۲۵۰۰ مترمربع (یا ۶ سقف به بالا)
- پایه ارشد: بیش از ۵۰۰۰ مترمربع
انواع قراردادهای مجری ذیصلاح
بر اساس اعلام سازمان نظام مهندسی، قرارداد مهندس مجری به 4 مدل مختلف به شرح زیر است:
- اجرا با مصالح
- اجرا بدوم مصالح
- اجرای پیمان مدیریت
- اجرای مدیریت فنی
همچنین در قرارداد مجری که با مالک بسته می شود، باید مواردی مانند فرم زمانبندی، فرم تعهد سازنده مالک، قرارداد همسان، شرایط عمومی، شرایط خصوصی و پروانه اشتغال مجری قید شوند. این قرارداد اغلب به نام «برگه تعهد مجری» نامیده می شود.
وظایف تعیین شده از سوی سازمان نظام مهندسی که در برگه تعهد مجری قید شده است باید در زمان عقد قرارداد با مالک در محضر گواهی امضاء شود. در این برگه، وظایف و مسئولیت های دو طرف قرارداد که مالک و مجری هستند باید به صورت خلاصه بیان شوند.
کلام آخر
مجری ذیصلاح کسی است که مسئول اول اجرای عملیات ساختمان بر طبق مقررات ملی و ضوابط شهرسازی است. او توسط سازمان نظام مهندسی به پروژه های ساختمانی معرفی می شود تا بر صحت عملیات ساختمانی نظارت داشته باشد. او از سمت مالک وکالت دارد که امور اجرایی را برحسب قرارداد بر عهده بگیرد. حضور مجری در هر پروژه ساختمانی توان به معنای اصول بودن فرآیند اجرای بنا است و کوتاه شدن دست افراد غیرمتخصص و کاهش مشکلات ساخت و ساز است.
اگر دربارۀ مجری ذیصلاح پرسشی دارید، ما در خانه عمران منتظر شنیدن سؤالات و نظرات شما هستیم.
روش اجرایی بازرسی حضور سازندگان ذيصلاح (مجريان)
راهنمای عمومی ويژه مهندسين، مجری و ناظر و مالکين در حوزه ايمنی
پست های مرتبط
15 دی 1404
کمیسیون نما چیست؟
در دهههای اخیر، سیمای شهری به یکی از دغدغههای اصلی مدیریت شهری تبدیل شده است. ...
19 آذر 1404
تحلیل جامع بازار کار معماری در ایران و جهان
معماری یکی از معدود رشتههایی است که مرز مشخصی میان هنر، مهندسی، جامعهشناسی و ح...
11 آذر 1404
مسیر شغلی طراحی فاز دو معماری: از ایده تا اجرای واقعی
در دنیای ساختوساز، بسیاری از افراد معماری را با طرحهای مفهومی و زیباییشناسی م...
18 اردیبهشت 1404
روند های کاربردی معماری داخلی در سال 2025
ایما یک معمار، نویسنده و عکاس آموزش دیده است که به عنوان معمار جوان در REX در نی...
10 اردیبهشت 1404
میزان آمادگی استانبول در برابر زلزله
زلزله استانبول سوالاتی را در مورد آمادگی لرزه ای شهر ایجاد کرده است؛در 23 آوریل ...
دیدگاهتان را بنویسید